Inbouwspots inbouwen in uw overkapping: kabels wegwerken

Inbouwspots bouwt u het beste in de onderkant van de gordingen of in een plafond onder uw overkapping. De kabel loopt dan door een sleuf aan de bovenkant van de balk naar één transformator, die in een waterdichte wandbox bij het stopcontact komt. Zo ziet u alleen het lichtpunt en geen snoer. Plan dit voordat het dakbeschot erop gaat, want daarna kunt u niet meer bij de bovenkant van de balk. Bedenk wel dat deze spots alleen onder een dicht dak horen. In deze blog leest u hoe breed de balk moet zijn, hoe u de kabels wegwerkt en welke spot u kiest.

De meest gekozen plek is de onderkant van de gordingen. Een gording is een horizontale balk in de lengterichting van het dak, waarop het dakbeschot rust (zie ook het bouwkundig lexicon van Joost de Vree). Omdat er meerdere gordingen naast elkaar liggen, verdeelt u de spots in rijen over het hele terras en krijgt u een gelijkmatig licht. Dit werkt het mooist bij een nieuwe overkapping, waar het dak nog open is.

Staat uw overkapping er al en is het dak dicht? Dan is een plafond van dakbeschot onder de gordingen vaak de handigste oplossing. De kabels liggen boven het plafond, tussen de balken, en u boort alleen gaten in het beschot. U ziet de balken dan niet meer, en dat vindt niet iedereen mooi.

Een derde plek is de voorligger aan de open kant van de overkapping. Eén rij spots langs de voorkant verlicht de rand van het terras en houdt het midden rustig. Dit kiest u vooral als u maar zes spots plaatst of als de gordingen te smal zijn voor een inbouwspot.

Overzicht: welke plek past bij uw overkapping

Staat uw situatie er niet tussen? Hieronder leest u eerst of uw balken breed genoeg zijn.

Een vaste Pals-spot is 30 mm hoog en vraagt een gat van 30 mm. De kantelbare Toledo is 36 mm hoog en heeft een gat van 42 mm nodig. Achter de spot heeft u nog ruimte nodig voor de kabel die eruit komt, dus boor het gat iets dieper dan de spot hoog is. Wij houden 65 mm als minimale breedte van de balk aan. Zo breed zijn de balken van de overkapping die bij ons als showmodel staat, en daar zitten de spots met genoeg hout aan weerszijden. Bij een Toledo blijft er dan nog ruim 11 mm hout aan elke kant over.

Boor het gat precies in het midden van de onderkant, zodat links en rechts evenveel hout blijft staan. Houd afstand tot de plek waar de balk op een staander of muurplaat rust, en kies een balk met wat reserve in de overspanning. Elk gat neemt hout weg aan de onderkant, en juist die kant wordt het zwaarst belast als de balk doorbuigt. Twijfelt u of uw balken een gat en een sleuf kunnen hebben, lees dan eerst onze blog over overspanning berekenen. Een balk die op het randje is gekozen, wordt door elk gat iets zwakker.

Vraag uit de mailbox: "Hebben jullie ook nog spotjes voor in de balken te bouwen?" Ja, beide spots in ons assortiment zijn gemaakt om in hout weg te zakken. Alleen de rand van 3,8 of 5 cm blijft zichtbaar onder de balk.

Elke spot heeft een eigen kabel van 5 meter die naar de transformator loopt. De spots zijn parallel aangesloten, zodat de andere spots blijven branden als er één uitvalt. Dat betekent wel dat er bij twaalf spots ook twaalf kabels samenkomen. Kies daarom vooraf één verzamelpunt, meestal bij een staander of tegen de gevel waar het stopcontact zit, en laat alle kabels daarheen lopen.

Sleuf frezen bij een nieuwe of bestaande overkapping

Bij een nieuwe overkapping freest u een sleuf bovenop de gording, net breed en diep genoeg voor de kabels. Vanuit elk spotgat boort u een klein gat omhoog naar die sleuf. De kabels lopen dan bovenop de gording naar de muurplaat of de ligger, en via de achterkant van een staander naar beneden. Zodra het dakbeschot erop ligt, ziet niemand er meer iets van. Moet een kabel van de ene gording naar de andere, boor dan dwars door de balk, ongeveer halverwege de hoogte.

Bij een bestaande overkapping kunt u niet meer bij de bovenkant. Freest u dan een sleuf in de zijkant van de balk, dicht tegen het dakbeschot, en dek hem af met een smalle lat van dezelfde houtsoort. Goed om te weten: op dit moment frezen en boren wij deze sleuven en gaten niet op bestelling in onze werkplaats. U doet dit zelf ter plekke, met dit gereedschap:

•         Bovenfrees met parallelgeleider, zodat de sleuf recht langs de balk loopt

•         Spiraalfrees of rechte groeffrees, iets breder dan de kabels die naast elkaar in de sleuf komen

•         Cirkelzaag en beitel als u geen bovenfrees heeft: twee zaagsneden op diepte en het hout ertussen wegsteken

•         Houtboor voor het kabelgat vanuit het spotgat, ruim genoeg om de stekker door te trekken

•         Gatenzaag voor inbouwspotjes van 30 of 42 mm voor de spots zelf

Frees de sleuf niet in één keer op diepte. Neem per gang hoogstens de helft van de freesdiameter weg, en in hard hout een derde, anders verbrandt de frees het hout en scheurt de rand uit. Een spiraalfrees voert de spanen beter af in massief hout en geeft een gladdere rand. Probeer de instelling eerst op een stuk restant van dezelfde balk.

Wat als de kabel te kort is?

Meet vooraf de langste route, van de verste spot tot aan de transformator. Is die langer dan 5 meter, dan zet u er een verlengsnoer voor inbouwspotjes tussen. Dat is er in lengtes van 2, 3, 5, 7 en 10 meter en klikt aan de kabel van de spot. Knip een te lange kabel niet in, want aan het eind zit de stekker voor de transformator. Rol het overschot op en zet het met een kabelbinder vast bij de wandbox.

De Pals is een vaste spot die recht naar beneden schijnt. Met een rand van 3,8 cm is hij het minst opvallend en geeft hij een rustig, gelijkmatig licht boven een eettafel of loungeset. De Toledo is kantelbaar en heeft een rand van 5 cm. Die kiest u als u licht wilt richten, bijvoorbeeld op een plantenbak, de gevel of een buitenkeuken. Beide spots verbruiken 3 watt, geven 155 lumen in warm wit (2700K) en zijn dimbaar met de afstandsbediening.

Zwart valt weg tegen donker gebeitst of zwart hout, aluminium past beter bij blank douglas. Beide spots leveren wij in sets van 6, 8, 10 of 12 stuks. Een set van zes Pals-spots kost op dit moment 176,96 euro, een set van zes Toledo-spots 213,26 euro.

Op één transformator sluit u maximaal 12 spots aan. Wilt u meer spots, of wilt u het licht in groepen schakelen, dan gebruikt u een tweede LED-transformator. Uit de mailbox: "Ik zou graag 6 led spots willen met 2 trafo's zodat ik ze apart kan schakelen via m'n Plejd modules." Dat kan: elke transformator vormt een eigen groep, en u schakelt de 230 volt naar elke transformator apart.

Met deze volgorde voorkomt u dat u achteraf gaten moet verplaatsen:

•         Teken de plek van elke spot af op de onderkant van de balken

•         Sluit de set eerst los aan en test of alle spots branden

•         Frees de kabelsleuf bovenop of in de zijkant van de balk, voordat het dakbeschot erop gaat

•         Boor de gaten met een gatenzaag van 30 mm (Pals) of 42 mm (Toledo)

•         Boor vanuit elk gat een kabelgat naar de sleuf of de volgende balk

•         Trek de kabels door en druk de spots met de veren in het gat

•         Steek de stekkers in de connector van de transformator

•         Plaats de transformator in een wandbox IP65 bij het stopcontact

De transformator zet 230 volt om naar een laagspanning van 3,6 volt. Aan de spots en de kabels in de balken werkt u dus veilig zelf. Wilt u de transformator niet met een stekker maar vast op het lichtnet aansluiten, laat dat dan door een installateur doen. Houd er rekening mee dat de spots spatwaterdicht zijn (IP44) en alleen onder een dicht dak horen. In een vlonder, open pergola of schutting zijn ze niet geschikt.

Alle sets, transformatoren en verlengsnoeren vindt u bij onze inbouwspots buiten. Twijfelt u welke plek of hoeveel spots bij uw overkapping passen? Stuur ons een schets of foto met de maten van de balken via info@tuinhout-compleet.nl of bel 0416 85 85 02. We denken graag met u mee.

Hoeveel inbouwspots heb ik nodig voor mijn overkapping?

Een praktische richtlijn is één spot per 1,5 tot 2 m² terras. Voor een overkapping van 3 bij 4 meter komt u dan op zes tot acht spots. Wilt u vooral sfeer, dan kunt u met minder toe. Boven een eettafel of buitenkeuken plaatst u ze juist wat dichter bij elkaar.

Wat kost het om inbouwspots te laten branden?

Weinig. Twaalf spots van 3 watt verbruiken samen 36 watt. Laat u ze vier uur per avond branden, dan is dat ongeveer 0,15 kWh. Met een stroomprijs van rond de 30 cent kost dat zo'n 4 tot 5 cent per avond.

Worden inbouwspots warm in een houten balk?

Nauwelijks. Een LED-spot van 3 watt geeft heel weinig warmte af, dus het hout om de spot heen verkleurt of verbrandt niet. Zorg wel dat de kabel achter de spot niet klem zit en niet langs een scherpe rand van het boorgat loopt.

Kan ik later nog een spot bijplaatsen?

Ja, zolang de transformator nog een vrije aansluiting heeft. Op één transformator passen maximaal 12 spots. Ligt het dakbeschot er al op, dan werkt u de kabel van de nieuwe spot weg in een sleuf in de zijkant van de balk, met een afdeklat erover. Laat bij een nieuwe overkapping daarom wat ruimte over in de sleuf.

Staat uw vraag er niet tussen? Mail of bel ons, dan kijken we samen naar uw overkapping.